Pensverzuring of pensacidose is een verstoring van het evenwicht in de pens van de koe. Vooral bij hoogproductief melkvee ligt pensverzuring altijd op de loer.

Natuurlijke buffer zorgt voor evenwicht

In de pens zijn micro-organismen (pensflora) actief, die helpen het vezelrijke voedsel te verteren en om te zetten in nutriënten als vetzuren en eiwitten. Voor een efficiënte productie is het dus belangrijk om de pensgezondheid te koesteren.

In een gezonde pens is er sprake van een evenwicht. Bij de verteringsprocessen in de pens ontstaan vluchtige vetzuren. Deze worden via de penswand opgenomen in het bloed en zijn voor de koe een belangrijke energiebron. Een overschot aan vetzuren in de pens werkt echter verzurend en is zeer schadelijk voor de pensflora. Dat effect wordt gecompenseerd door de werking van het speeksel van de koe, dat van nature de bufferende stof bicarbonaat bevat.

Verstoring evenwicht is oorzaak pensverzuring

Pensverzuring ontstaat bij een verstoring van het evenwicht tussen aanmaak en afvoer van vetzuren. Pensverzuring ligt altijd op de loer. Met name wisselingen in het rantsoen en veranderende omstandigheden zijn potentiële risico’s  en kunnen het evenwicht in de pens verstoren. Met de juiste voedingsmaatregelen is het mogelijk pensverzuring te voorkomen.

Symptomen pensverzuring

De meest voorkomende vorm van pensverzuring is subklinische of subacute pensverzuring, in de wetenschappelijke literatuur ook wel SARA (sub acute ruminal acidosis) genoemd. Pensverzuring is te herkennen aan een combinatie van niet-specifieke symptomen, zoals een verminderde activiteit, afnemende eetlust en een dof haarkleed. Daarnaast zijn de volgende typische symptomen te zien:

  • Verminderde activiteit van de pens.
  • Verminderde herkauwactiviteit.
  • Verandering in de rusthouding; dieren gaan met de kop in de flank liggen.
  • Verlaagde en onregelmatige voeropname. Bij acute pensverzuring stopt het dier helemaal met eten.
  • Overmatig kwijlen tijdens het herkauwen en verlies van herkauwproppen, vaak goed waarneembaar op de ligplekken.
250 gram/koe/dag