Gebruik maken van de juiste buffer is essentieel

Elke veehouder is bekend met de gevaren van hittestress in de zomerperiode. Vaak wordt juist in deze periode veelvuldig gebruik gemaakt van buffers, om het melkvee optimaal te ondersteunen in tijden van hittestress. Hittestress en pensverzuring zijn nauw gerelateerd. Wist u echter dat het risico op pensverzuring het hele jaar op de loer ligt?

Wat is pensverzuring?
Pensverzuring treedt op als er in de pens meer zuur wordt gevormd dan kan worden opgenomen via de penswand. Dit speelt vooral een rol bij dieren waarvan we topprestaties verwachten, omdat voor het behalen van deze hoge prestaties een rantsoen verstrekt wordt met veel snel afbreekbare koolhydraten (via het krachtvoer) en vaak te weinig structuur. Met een verhoogd risico op pensverzuring tot gevolg. Koeien produceren zelf al van nature bicarbonaat en houden daarmee via het speeksel de zuurtegraad (pH) van de pens gedurende de dag zo stabiel mogelijk. De optimale zuurtegraad ligt tussen 6 en 7. Een pH die te lang lager is dan 5,5 kan zeer schadelijk zijn. In dat geval spreken we van pensverzuring.

Welke risico’s liggen ten grondslag aan pensverzuring?
Er zijn verschillende oorzaken voor het optreden van pensverzuring bij productieve melkkoeien. Hittestress is een bekende oorzaak, maar zeker niet de enige! Let daarom op een verhoogd risico in de volgende gevallen:
• Te weinig structuur in het rantsoen.
• Een te hoog aandeel suikers en zetmeel ten opzichte van ruwe celstof.
• Een te lage verhouding ruwvoer/krachtvoer (met name bij maisrijke rantsoenen).
• Een te luxe conditie (te vet) van de koeien op het moment van afkalven. Daarnaast is de koe rondom de fase van afkalven vatbaar voor pensverzuring, omdat de pens zich moet aanpassen aan grote veranderingen in het rantsoen.
• Variatie in het rantsoen: sterk wisselende rantsoenen of kans op selectie aan het voerhek.
• Stress, door bijvoorbeeld gebrekkig comfort van ligboxen of vreetplaatsen, een slecht stalklimaat en hitte.

Pensverzuring is te herkennen aan een combinatie van niet-specifieke symptomen, zoals een verminderde activiteit, afnemende eetlust of een dof haarkleed. Daarnaast zijn de volgende typische symptomen te zien:
• Verminderde activiteit van de pens.
• Verminderde herkauwactiviteit.
• Verandering in de rusthouding: dieren gaan met de kop op de flank liggen.
• Verlaagde en onregelmatige voeropname. Bij acute pensverzuring stopt het dier helemaal met eten.
• Overmatig kwijlen tijdens het herkauwen en verlies van herkauwproppen, vaak goed waarneembaar op de ligplekken.

Hoe kan de koe ondersteund worden om pensverzuring te voorkomen?
Een buffer in de pens zorgt ervoor dat wanneer verzuring van de pens optreedt, de ideale pH van de pens (6-7) behouden kan worden. Een buffer is een zuurteregelaar en is daarmee in staat de pH te regelen. Om te meten hoe goed een buffer is, kan gekeken worden naar de buffercapaciteit. De buffercapaciteit van een product geeft aan hoe goed dit product de zuurtegraad in de pens boven een pH van 5.5 kan behouden. Bicarbonaat via het speeksel is de lichaamseigen buffer voor herkauwende gezonde koeien.

Resultaten uit de praktijk
Jarenlang onderzoek heeft laten zien dat Bicar®Z (zuivere natriumbicarbonaat) pensverzuring kan voorkomen. In tabel 1 kan een overzicht teruggevonden worden van verschillende resultaten.

De meest recente resultaten zijn afkomstig van een zeer tevreden melkveehouder in Duitsland. Deze melkveehouder is in november 2018 gestart met het inzetten van Bicar®Z voor zijn 80 melkkoeien. Het rantsoen van de koeien bestond uit 2/3 mais, 1/3 gras, 250 gram mineralen, 0.75 gram kilo geperste gerst en aanvullende brok. Ter voorkoming van pensverzuring, werd 125 gram/koe/dag natriumbicarbonaat ingezet en 125 gram/koe/dag kalkrijke algen. Het rantsoen werd niet veranderd, enkel de combinatie natriumbicarbonaat/ kalkrijke algen werd vervangen door 250 gram/koe/dag Bicar®Z.

In grafiek 1 zijn de resultaten te zien voor de melkproductie en de vet- en eiwitgehalten. In de maanden november, december en januari ging de meetmelk (productie melk gecorrigeerd voor vet% en eiwit%) gemiddeld omhoog met 3.54 kg, vergeleken met oktober (controle). Tot de dag van vandaag, gebruikt deze melkveehouder nog steeds naar tevredenheid het hele jaar door Bicar®Z.

Conclusie
Het hele jaar door is het zeer belangrijk om de koe te ondersteunen, zodat ze beschermd wordt tegen pensverzuring. Verschillende proeven hebben laten zien dat Bicar®Z de buffer is die pensverzuring kan voorkomen. Bicar®Z is hét product om de pens stabiel te houden en productieparameters te optimaliseren. Het advies is om 250 gram Bicar®Z/koe/dag te verstrekken gedurend

250 gram/koe/dag